Witamina D3 i K2: co robi każda z nich

Witamina D3 K2 to określenie preparatu zawierającego dwa składniki, którym należy przypisywać właściwości osobno. D3 jest formą witaminy D, a K2 należy do rodziny witaminy K.

Dopuszczone oświadczenia dla witaminy D brzmią:

• „Witamina D pomaga w prawidłowym wchłanianiu/wykorzystywaniu wapnia i fosforu”
• „Witamina D pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu wapnia we krwi”
• „Witamina D pomaga w utrzymaniu zdrowych kości”.
• „Witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni”.
• „Witamina D pomaga w utrzymaniu zdrowych zębów”.
• „Witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego”.
• „Witamina D bierze udział w procesie podziału komórek”.

Pierwsze oświadczenie dotyczy m.in. wykorzystania minerału, jakim jest wapń.
Dla witaminy K dopuszczono dwa oświadczenia:

• „Witamina K przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi”
• „Witamina K pomaga w utrzymaniu zdrowych kości”.

Oświadczenia te dotyczą żywności będącej przynajmniej źródłem odpowiedniej witaminy. Nie stanowią obietnicy leczenia chorób.

Dlaczego witaminę D3 łączy się z K2

Witamina D3 i K2 występują razem w preparatach, ponieważ obie mają dopuszczone oświadczenie dotyczące utrzymania zdrowych kości. Jedno opakowanie pozwala również przyjmować oba składniki podczas tego samego posiłku. Takie połączenie jest wygodne, ale sama obecność dwóch witamin nie dowodzi dodatkowego efektu zdrowotnego. Rejestr oświadczeń zawiera właściwości witaminy D oraz witaminy K osobno. Nie zawiera oświadczenia, że ich połączenie działa mocniej niż suma działania składników.

Badania nie wykazały, że połączenie działa mocniej niż suma. To istotne rozróżnienie: wyjaśnienie procesów biologicznych albo zmiana laboratoryjnego wskaźnika nie wystarczają, aby potwierdzić dodatkową korzyść dla zdrowia. Wymagałoby to odpowiednich badań porównawczych. Nie oznacza to również, że każda osoba przyjmująca D3 musi dołączać K2. Polskie wytyczne suplementacji witaminy D nie ustanawiają takiego obowiązku. Wybór preparatu powinien uwzględniać potrzebną dawkę D3, dietę i stosowane leki.

K2 MK-7 a MK-4: czym się różnią

D3 K2 MK7 oznacza preparat, w którym witamina K2 występuje jako menachinon-7. MK-4 i MK-7 różnią się budową, w tym długością łańcucha bocznego. MK-7 można otrzymywać przez fermentację, związaną m.in. z produkcją natto, czyli fermentowanej soi, albo przez syntezę. Pochodzenie konkretnego składnika trzeba sprawdzić na etykiecie. Więcej o tej formie wyjaśnia hasło witamina K2 MK7.

Dawkowanie witaminy D3 i K2

Witamina D3 K2 - dawkowanie takiego preparatu wymaga odróżnienia norm spożycia od zaleceń suplementacji. 1 µg witaminy D odpowiada 40 IU, więc 2000 IU to 50 µg.

Źródła norm i zaleceń: EFSA oraz polskie wytyczne. Zakres rynkowy opisuje produkty, nie zalecaną dawkę. Wartość 70 µg nie oznacza zalecenia przyjmowania 70 µg K2 w suplemencie. UL również nie jest dawką docelową. Większych dawek D3 nie dobieraj samodzielnie.

Czy istnieje właściwa proporcja K2 do D3?

EFSA i polskie wytyczne nie ustalają proporcji K2 do D3. Nie ma podstaw, aby każdemu zalecać określoną liczbę mikrogramów K2 na 1000 IU D3.

Informacje o badaniu 25(OH)D znajdziesz w poradniku jak zażywać witaminę D3. Osobny artykuł wyjaśnia, czy witaminę D3 można brać latem.

O jakiej porze dnia brać witaminę D3 z K2

Obie witaminy rozpuszczają się w tłuszczach. Preparat przyjmuj podczas posiłku zawierającego tłuszcz lub bezpośrednio po nim, zgodnie z etykietą.

W badaniu Dawson-Hughes szczytowe stężenie D3 po przyjęciu suplementu było średnio o 32% wyższe przy posiłku zawierającym tłuszcz niż przy posiłku beztłuszczowym. Badanie dotyczyło D3 i konkretnych warunków eksperymentu; nie ustala identycznego efektu dla każdego preparatu D3+K2.

Nie ma wystarczających danych, aby wskazać uniwersalną przewagę przyjmowania rano nad wieczorem. Wybierz posiłek, przy którym łatwo zachować regularność. Nie ma też podstaw, by na podstawie samego hasła o melatoninie wprowadzać obowiązkowy zakaz wieczornej suplementacji.

Kiedy nie wolno brać witaminy K2

Najważniejsza sytuacja wymagająca ostrożności to leczenie antagonistami witaminy K, takimi jak warfaryna i acenokumarol.

ChPL Acenocumarol WZF wskazuje: „Acenokumarol należy do doustnych leków przeciwzakrzepowych z grupy antagonistów witaminy K”. Dodanie K2 może osłabić działanie takiego leczenia.

• Schurgers opisał możliwość klinicznie istotnej interakcji od 50 µg MK-7 dziennie.
• Theuwissen wykazał istotne obniżenie INR już przy 10-20 µg MK-7 dziennie u części ochotników otrzymujących acenokumarol.
• Te liczby nie wyznaczają bezpiecznej dawki poniżej progu.
• Przy takim leczeniu nie rozpoczynaj ani nie zmieniaj suplementacji K2 bez lekarza.
• W ciąży i podczas karmienia dobór preparatu D3+K2 również wymaga konsultacji.

Leki przeciwzakrzepowe nowej generacji: dlaczego to inna sytuacja

Rywaroksaban i apiksaban hamują czynnik Xa, a dabigatran trombinę. Nie są antagonistami witaminy K.

ChPL Xarelto podaje: „Siarczan protaminy i witamina K nie powinny wpływać na przeciwzakrzepowe działanie rywaroksabanu”. Zdanie znajduje się w części dotyczącej przedawkowania, a nie zaleceń suplementacji. Nie stanowi automatycznej zgody na przyjmowanie K2. Decyzję podejmij z lekarzem, uwzględniając cały skład preparatu i pozostałe leki.

Czego badania nie wykazały

Badanie AVADEC objęło 365 mężczyzn ze zwapnieniem zastawki aortalnej. Przez dwa lata porównywano 720 µg MK-7 i 25 µg D3 dziennie z placebo.

Przyrost wskaźnika zwapnienia wyniósł 275 jednostek w grupie suplementacji oraz 292 jednostki w grupie placebo. Różnica 17 jednostek nie była istotna statystycznie: p = 0,64. Badanie nie wykazało ograniczenia progresji zwapnienia przy zastosowanym schemacie.

Austriacka analiza danych z randomizowanego badania suplementacji D3 nie wykazała, aby wyjściowy status witaminy K zmieniał wpływ D3 na oceniane wskaźniki kostne i sercowo-naczyniowe. Była to analiza wtórna, nie bezpośrednie porównanie suplementacji D3 z suplementacją D3+K2.

Wyniki dotyczą konkretnych grup i parametrów. Nie rozstrzygają wszystkich możliwych zastosowań, ale nie uzasadniają ogólnej obietnicy „synergii”.

Jak czytać etykietę D3 z K2

Przed wyborem sprawdź:

• D3 na dzienną porcję: µg i IU oraz sumę z innych preparatów. Porcja 5000 IU przekracza UL EFSA dla dorosłych.
• K2: ilość w µg i oznaczenie MK-7 lub MK-4; 70 µg AI nie jest dawką suplementacji K2.
• Postać: olej albo tabletka bez nośnika tłuszczowego.
• Liczbę porcji i koszt porcji, zamiast samej ceny opakowania.
• Ostrzeżenia: szczególnie dotyczące leków przeciwzakrzepowych.

Przykładowe dane z kart twojcel.to:

Lek czy suplement?

Opisane preparaty są suplementami diety. Status produktu sprawdzaj na opakowaniu i w Rejestrze Produktów Leczniczych; dostępność w aptece sama nie oznacza, że jest lekiem. Nie myl K2 z K1 - witamina K1 występuje również w produktach leczniczych.

Źródła

• EFSA: wartości referencyjne dla witaminy D.
• EFSA: górny tolerowany poziom spożycia witaminy D.
• EFSA: wartości referencyjne dla witaminy K.
• Płudowski i wsp.: polskie wytyczne dotyczące witaminy D.
• Schurgers i wsp.: porównanie K1 i MK-7.
• Sato i wsp.: porównanie biodostępności MK-4 i MK-7.
• Theuwissen i wsp.: MK-7 a leczenie przeciwzakrzepowe.
• Dawson-Hughes i wsp.: tłuszcz w posiłku a wchłanianie D3.
• Diederichsen i wsp.: badanie AVADEC.
• Theiler-Schwetz i wsp.: status witaminy K a efekty suplementacji D.
• ChPL Acenocumarol WZF oraz ChPL Xarelto.
• Wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych oraz rejestr Komisji Europejskiej.