Kurkuma – właściwości, zastosowanie, działanie

Złota przyprawa pochodząca z Azji – to nie tylko składnik, który wzbogaca smak potraw, ale również dodatek, który warto wprowadzić do swojej codziennej diety. Dlaczego? Odpowiedź jest bardzo prosta – kurkuma wykazuje wiele prozdrowotnych właściwości, a jej regularne stosowanie pozwala chociażby wzmocnić organizm.

Mogłoby się więc wydawać, że sprawa jest jasna – wystarczy częściej stosować kurkumę podczas gotowania, aby wykorzystać jej potencjał. Niestety w praktyce jest to odrobinę trudniejsze, ponieważ kurkumina, czyli składnik aktywny przyprawy, jest stosunkowo trudno przyswajalny - o tym w dalszej części artykułu. 

Co to jest kurkumina?

Kurkumina to naturalny związek chemiczny, który nadaje przyprawie jej charakterystyczny kolor i smak oraz większość zdrowotnych właściwości. 

Smak kurkumy (szafran indyjski) jest wyrazisty, lekko gorzkawy i ziemisty z subtelną nutą pieprzowo-imbirową. Jest dość intensywna i lekko cierpka, dlatego często stosuje się ją w połączeniu z innymi przyprawami, takimi jak imbir, cynamon, pieprz czy kardamon, aby złagodzić jej intensywność.

To właśnie ten związek jest silnym przeciwutleniaczem i działa przeciwzapalnie.

I chociaż od niedawna można zauważyć w naszej części świata większe zainteresowanie kurkumą, na przykład w postaci niewielkich szotów witaminowych, to w medycynie chińskiej była ona stosowana od wieków na lepsze trawienie, wsparcie układu odpornościowego, a nawet na problemy skórne.

Co więcej, łatwa dostępność kurkumy sprawia, że może po nią sięgnąć praktycznie każdy i wykorzystać na swoją korzyść jej niezwykłe właściwości. Przynajmniej w teorii, ponieważ kurkumina z kurkumy potrzebuje tłuszczu i – przede wszystkim – piperyny (zawartej w czarnym pieprzu), aby się lepiej wchłaniać. A nawet wtedy wchłanialność jest stosunkowo niska, więc potrzeba sporej regularności i dużych dawek.

Jeżeli jednak szukasz silniejszej koncentracji składników lub zależy Ci na znacznie szybszych efektach, dostępne są również suplementy diety zawierające wyciąg z kurkuminy, które są zdecydowanie lepiej przyswajalne przez nasz organizm.

Właściwości kurkumy i dla kogo ona jest?

Kurkuma w kuchni odgrywa ważną rolę jako dodatek do potraw, ale jej prawdziwie zdrowotne działanie objawia się dopiero wtedy, gdy zaczynamy ją stosować regularnie. Wspomnieliśmy wyżej, że kurkuma wspiera m.in. układ odpornościowy, ale jakie ma jeszcze właściwości?

Właściwości kurkuminy:

Regularne spożywanie kurkumy wyróżniają liczne właściwości prozdrowotne. Na co pomaga kurkuma?Oto jej najważniejsze działanie:

· właściwości przeciwzapalne – kurkumina może pomóc w łagodzeniu stanów zapalnych, co jest korzystne dla osób cierpiących na przewlekłe zapalenia stawów czy choroby autoimmunologiczne,

· właściwości przeciwutleniające – jest bogata w przeciwutleniacze, które chronią nasze komórki przed niekorzystnym działaniem wolnych rodników,

·wspomaganie trawienia – kurkumina wspomaga wytwarzanie żółci (właściwości żółciopędne), co z kolei przekłada się na łatwiejsze trawienie tłuszczów, więc dla osób z problemami trawiennymi, takimi jak niestrawność czy wzdęcia, może okazać się zbawienna,

· wsparcie dla układu odpornościowego – kurkuma działa antybakteryjnie i przeciwwirusowo, co może wspomagać nasz układ odpornościowy w walce z infekcjami – zwłaszcza w okresie zwiększonej zachorowalności np. jesienią i zimą,

· poprawa przemiany materii – kurkumina przyspiesza procesy trawienne i przemianę materii, co wspomaga m.in. odchudzanie czy oczyszczanie organizmu z toksyn,

· właściwości przeciwnowotworowe - kurkumina, wykazuje obiecujące właściwości przeciwnowotworowe. Badania sugerują, że może wspomagać profilaktykę oraz terapię niektórych nowotworów poprzez różne mechanizmy.

Zastanawiasz się, czy wpleść kurkumę – pod jakąkolwiek postacią – do swojej codziennej diety? W zasadzie nie ma przeciwwskazań (poza np. chorobami wrzodowymi), więc praktycznie każdy może skorzystać z jej prozdrowotnych właściwości.

Warto to szczególnie rozważyć, jeżeli często łapiesz różnego rodzaju przeziębienia, cierpisz na choroby związane ze stawami, masz nawracające problemy trawienne lub po prostu zależy Ci na zdrowej i zbilansowanej diecie na co dzień.

Kurkuma – suplementy kontra przyprawa – co wybrać?

Kurkumę można znaleźć na półkach sklepowych w dwóch podstawowych formach – jako aromatyczną przyprawę ze wschodu lub jako skoncentrowane suplementy diety. Która opcja jest lepsza i którą z nich wybrać?

Do jakich dań pasuje kurkuma?

Świetnie pasuje do różnych dań, zwłaszcza tych pochodzących wprost z kuchni wschodniej. Sięgając po nią, nie tylko wpływasz na smak potrawy, ale również możesz skorzystać z jej właściwości zdrowotnych. Niestety, ilość czystej kurkuminy w przyprawie, czyli głównego składnika aktywnego, jest niewielka, więc musiałbyś stosować naprawdę duże ilości.

Szoty z kurkumy

Oczywiście, możesz również samodzielnie przygotowywać sobie prozdrowotne szoty, w których kurkumę rozpuścisz w wodzie z dodatkiem pieprzu, ale znowu – wymaga to odrobiny wysiłku z Twojej strony i dużej regularności, aby rzeczywiście poczuć różnicę.

Minusem dla niektórych osób może być również charakterystyczny i silny smak oraz żółtawy nalot, który zostawia przyprawa. Plusem z kolei jest niska ceny kurkumy za kilogram, ponieważ takie opakowania można dostać już za kilkanaście złotych.

Suplementy diety z kurkumą 

Alternatywą dla przyprawy są suplementy diety, które zawierają bardziej skoncentrowaną formę kurkuminy. W ten sposób dostarczasz sobie wyższych dawek, co jest szczególnie istotne w przypadku osób, które szukają szybszych efektów.

Atutem jest również sprowadzenie kurkuminy do formy łatwo przyswajalnej tabletki. Wystarczy raz dziennie sięgnąć po suplement, aby dostarczyć sobie potężnej dawki wsparcia dla układu trawiennego, odpornościowego, a nawet dla ochrony komórek przed wolnymi rodnikami.

Na pierwszy rzut oka minusem dla niektórych osób może wydawać się cena, która jest wyższa niż wspomniany wcześniej kilogram przyprawy. Trzeba jednak pamiętać, że jedna tabletka zapewnia aż 185 razy większą przyswajalność kurkuminy, więc korzyści z suplementacji są ekspresowe.

Decyzja między kurkumą jako przyprawą a suplementami zależy więc od Twoich indywidualnych potrzeb zdrowotnych i preferencji.

Skutki uboczne

Kurkuma jest generalnie bezpieczna dla zdrowia, ale w nadmiernych ilościach lub przy niektórych schorzeniach może powodować skutki uboczne. Oto najczęstsze z nich:

1. Problemy żołądkowo-jelitowe – wysokie dawki kurkuminy mogą powodować zgagę, nudności, bóle brzucha lub biegunkę, zwłaszcza u osób z wrażliwym układem pokarmowym.

2. Ryzyko rozrzedzenia krwi – kurkumina ma właściwości przeciwzakrzepowe, co może zwiększać ryzyko krwawień, szczególnie u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe lub przed zabiegami chirurgicznymi.

3. Możliwy wpływ na poziom cukru we krwi – może obniżać poziom cukru, co jest istotne dla diabetyków, którzy powinni skonsultować jej spożycie z lekarzem, aby uniknąć hipoglikemii.

4. Interakcje z lekami – kurkuma może wchodzić w interakcje z lekami na ciśnienie, cukrzycę, przeciwzakrzepowymi czy lekami obniżającymi poziom kwasu żołądkowego.

5. Ryzyko dla osób z kamieniami żółciowymi –  pobudza produkcję żółci, co może nasilać dolegliwości u osób z kamicą żółciową lub problemami z pęcherzykiem żółciowym.

Aby uniknąć skutków ubocznych, warto spożywać kurkumę w umiarkowanych ilościach i skonsultować się z lekarzem w przypadku chorób przewlekłych lub przyjmowania leków.

Podsumowanie

Jeśli szukasz naturalnego sposobu na poprawę ogólnego stanu zdrowia i chcesz wzbogacić swoją dietę, dodawanie kurkumy do potraw będzie świetnym i prostym rozwiązaniem. Jest to jednak bardziej uzupełnienie codziennej diety, a efekty pojawiają się po dłuższym czasie regularnego stosowania.

Jeśli jednak potrzebujesz wyższych dawek kurkuminy, na przykład w przypadku przewlekłych stanów zapalnych, bólów stawów czy problemów trawiennych, suplementy mogą być znacznie lepszym wyborem.

Możesz również poszukać kompromisu pomiędzy jedną i drugą opcją. Na przykład w okresie jesienno-zimowym, gdy wsparcie dla układu odpornościowego jest niezbędne, warto sięgnąć po suplementy diety, a pozostałych miesiącach stosować kurkumę jako przyprawę. Oczywiście to tylko inspiracja, bo najlepiej znaleźć dla siebie swój idealny schemat postępowania.